EZOTROPYALAR
Şaşılıkların büyük çoğunluğu içe doğru kaymalar olan yani ezodeviasyonlardir. Ezodeviasyonların sınıflandırması tam olarak yapılamamıştır ve değişik kaynaklar değişik sınıflandırmalar önermektedir. Burada ilk olarak akkiz ezodeviasyonlardan bahsedilecektir. Bir kaymanın akkiz olarak değerlendirilmesi için 6. aydan sonra açığa çıkmış olması gereklidir.
Akomodatif Ezotropyalar:
Yakına bakmak için hem akomodasyon hem de konverjans yapmak gereklidir. Akomodasyon yakındaki bir objeye bakabilmek için lensin eğiminin değiştirilmesi işlemidir, aynı zamanda yakındaki objeye bakarken her iki gözün foveası ile fiksasyon yapabilmek için konverjans yapılır, yani her iki göz de içeri doğru döner. Hem akomodasyon hem de konverjans, bakılmakta olan objenin yakınlığı ile değişir ve aralarında oldukça sabit bir oran vardır. Her bir derece akomodasyona karşılık 6-7 derece konverjans meydana gelir, yani gözler 6-7 derece içeri doğru döner.
Refraktif Akomodatif Ezotropya:
Akomodatif konverjans bölü akomodasyon (AK/A) oranı normaldir, yani akomodasyonun her bir derecesi için içe doğru olan hareket fizyolojik sınırlardadır. Kayma genellikle aşırı derecede olan hipermetropiye sekonder fizyolojik bir yanıttır. Aşırı hipermetropiye bağlı aşırı bir içe doğru harekt yapılmak zorunda kalınır, bu da kayma ile sonuçlanır. Uzakta olan bir nesneye bakmak için gerekli olan akomodasyon bile oldukça fazla bir konverjansa yol açar, eğer bu konverjans hastanın füzyonel diverjans amplitüdünden daha fazla ise, kayma kontrol edilemez ve uzağa bakarken de içe kayma meydana gelir.
Bu durum genellikle 2.5 yaşlarında açığa çıkar, ancak başlama yaşı 6 ay ve 7 yaş arasında değişir. Uzak ve yakın bakışlardaki kayma arasındaki fark azdır ve genellikle 10 derecede civarındadır. Tanısı için siklopleji ile hipermetropi derecesi ölçülmelidir. Siklopleji için siklopentolat %1 %0. 5 veya atropin %0.12-%1 kullanılır.
Tedavi:
Temel tedavi hastanın kırma kusurunu giderecek gözlük kullanmasıdır. Yedi yaşa kadar gözlük numarası artabileceği için altı ayda bir gözlük numarası kontrol edilmelidir. Görme keskinliğini tam düzeltecek olan numara reçete edilmelidir. Eğer hasta hiperaktif ya da sosyal nedenlerle gözlük kullanamayacaksa miyotik damla tedavisi verilebilir. Miyotik tedavide kullanılan kolinerjik ajanlar, periferik akomodasyon yaparak santral akomodasyonu önler bu durumda konvenjans olmaz. Antikolinerjik tedavi uzun dönemde iris kistleri gibi problemlere yol açabilir, ayrıca bu ajanlar psödokolinesterazı inhibe ederek genel anestezi sırasında kullanılan ilaçların etki süresini uzatır.
Refraktif olmayan akomodatif ezotropya
Bu hastalarda AK/A oranı yüksektir, her bir birim akomodasyon normalden fazla konverjansa neden olur. Yakında ölçülen kayma uzaktakinden daha fazladır. Tedavisinde hipermetropi tam olarak düzeltilmeli, ambliyopi tedavi edilmelidir. Eğer fayda görüyorsa yakında oluşacak akomodasyonu ortadan kaldırarak kaymayı önleyen bifokal gözlükler verilebilir. Kaymanın kontrolünde gözlükler yeterli olamıyorsa cerrahi tedavi düşünülmelidir.
Kısmi akomodatif ezotropya
Refraktif akomodatif ve akomodatif olmayan ezotropya aynı hastada değişik oranlarda bulunmaktadır. Hipermetropi tedavi edilse bile bir miktar içe kayma kalır. Hastalık genellikle bir-üç yaşları arasında açığa çıkar. Tedavisinde, refraksiyon tam düzeltilir, ambliyopi tedavi edilir. Gözlük taktığı halde var olan kayma ise cerrahi olarak düzeltilmelidir.
Akomodatif olmayan ezotropya:
Basit Ezotropya:
Belirgin bir kırma kusuru yoktur. Hem yakında hem de uzakta olan kayma miktarı eşittir, tedavisi cerrahidir.
Konverjans Fazlalığı:
Belirgin bir kırma kusuru yoktur, uzakta ortofori ya da küçük bir ezoforya mevcuttur. Yakında ezotropya vardır ancak AK/A oranı normal veya düşüktür. Akomodasyonun yakın noktası normal uzaklığındadır. Gereğinden fazla bir konverjans söz konusudur. Tedavisi genellikle cerrahidir.
Diverjans Eksikliği:
Genellikle genç erişkinler etkilenir, uzakta intermittan veya sürekli ezotropya vardır. Yakında herhangi bir kayma yoktur. Abdüksiyonlar normaldir, füzyonel diverjans amplitüdü azalmış olabilir, yani uzaktaki nesneleri tek görmek için gözlerin dışa doğru olan hareket potansiyelinde bir problem vardır. Herhangi bir nörolojik hastalığa eşlik etmez. Tedavisinde, kendiliğinden geçmeyen olgulara prizma verilebilir.
Diverjans Paralizisi:
Bu herhangi bir yaşta başlayabilir, genellikle tek taraflı ya da çift taraflı 6. sinir felcinden ayırt etmek zordur. Bakış yönlerine görme kayma değişkenlik göstermez. Beraberinde kafa travması, intrakraniyal kitle gibi eşlik eden nörolojik patolojiler mevcuttur.
Duyusal Ezotropya:
Tek taraflı olan görme kaybı sonucu gelişir, füzyon yapmak için gerekli uyaran olmadığı için bir göz diğerinden bağımsızlaşır bu durumda bazen içe bazen de dışa kayma gelişir. Hastanın yaşı küçükse genellikle içe doğru, büyükse dışa doğru bir kayma gelişir.
Konsekütif (Ardıl) Ezotropya:
Ekzotropya'nın düzeltilmesi için yapılan cerrahi sonrasında gelişir, eğer kayma derecesi fazla değilse kendiliğinden düzelme olması için bir süre beklenmesi gereklidir.
Siklik Ezotropya:
Çok nadir görülen bir durumdur, 24 veya 48 saatlik periyotlar içerisinde ezotropya ve ortotropya olması halidir, yani hastanın gözleri siklik olarak kayar. Tedavisinde eğer kayma kalıcı bir halde ya da günlük fonksiyonları etkileyecek düzeydeyse cerrahi yapılmalıdır.
Essansiyel İnfantil Ezotropya (Konjenital Ezotropya):
Yaşamın ilk altı ayı içerisinde saptanan içe doğru olan kaymalardır. Kayma açısı oldukça büyük ve stabildir, fiksasyon genellikle alternandır, bebek bakış yönüne göre avantajlı olan gözüyle fiksasyon yapar buna çapraz fiksasyon denir, bebek sağa bakışta sol gözü ile sağa bakışta sağ gözü ile bakar eder, bu nedenle 6. sinir paralizisinden ayırt edilmelidir. Böylesi hastalarda her iki göz genellikle aynı oranda kullanıldığı için ambliyopi gelişme şansı daha düşüktür. . Bu bebeklerde, horizontal, latent, veya manifest latent nistagmus görülebilir. Kırma kusuru genellikle normaldir. İnferior oblik kasın aşırı fonksiyonu olabilir ve göz mediale doğru hareket ettirildiğinde medialdeki göz yukarı doğru kayar.
Ayırıcı Tanısı:
Konjenital bilateral 6. sinir paralizisi, duyusal ezotropya, nistagmus blokaj sendromu düşünülmelidir. Nistagmus blokaj sendromunda, hastanın nistagmusu mevcuttur ancak nistagmus aşırı konverjans yapıldığında ortadan kalkar bu nedenle hastalarda ezotropya gözlenebilir. Duane sendromu tip I-II, bu sendromda 6. sinir çekirdeği tam olarak gelişmemiştir ve lateral rektus kası okulomotor sinir tarafından innerve edilir.Bu nedenle içe bakılmak istendiğinde hem medial rektus kası hem de lateral rektus kası berabe kasılır. Bu hastaların hasta gözde dışa doğru bakışları kısıtlıdır.
Tedavisi:
İki dereceden daha yüksek olan kırma kusurları düzeltilmelidir, ambliyopi tedavi edilmelidir. Bu durumun temel tedavisi cerrahidir. İdeal olarak 12 aydan önce yapılan düzeltmelerin fonksiyonel sonuçları iyidir ancak, 2 yaşına kadar olan düzeltmeler de kabul edilebilir düzeyde sonuç vermektedir.